Pobrane z: nursing.com.pl | E-mail użytkownika: | Data pobrania: 16.05.2021
POŁOŻNICTWO PIELĘGNIARSTWO NEONATOLOGICZNE PIELĘGNIARSTWO PEDIATRYCZNE NOWORODEK SUBSTANCJE UZALEŻNIAJĄCE ZESPOŁ ODSTAWIENIA SKALA FINNEGANA WARTO WIEDZIEĆ

Postępowanie z noworodkiem z zespołem odstawienia

mgr Monika Salamończyk, 31 marca 2021
Obrazek artykułu

Młode kobiety coraz częściej stosują środki uzależniające, równocześnie zażywając więcej niż jedną substancję. Zażywanie ich przez ciężarną zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań okołoporodowych. U noworodków narażonych na działanie szkodliwych substancji w życiu płodowym częściej stwierdza się: niedotlenienie okołoporodowe, zakażenia, wady wrodzone, małą urodzeniową masę ciała, wcześniactwo oraz zespół abstynencji.

Skutkami toksycznego wpływu substancji uzależniających na dziecko są niekorzystne następstwa w późniejszym okresie życia: opóźnienie rozwoju fizycznego, zespół nagłej śmierci niemowląt (głównie przez zażywanie przez ciężarną opioidów lub nikotyny), a także zaburzenia rozwoju mowy, funkcji poznawczych, procesu uczenia się oraz zachowania (spożywanie alkoholu). Autorka opisuje grupy substancji uzależniających, objawy kliniczne zespołu odstawienia, diagnostykę, w tym badania toksykologiczne oraz postępowanie z noworodkiem, u którego pojawiają się objawy zespołu odstawienia.

Zespół odstawienia, inaczej zespół abstynen­cji noworodkowej (ang. neonatal abstinence syndrome – NAS), jest zespołem objawów będących wynikiem przerwania ekspozycji płodu na leki lub substancje toksyczne, któ­re matka stosowała podczas ciąży. Rodzaj symptomów i stopień ich nasilenia zależą od rodzaju zażywanych substancji, częstości ich stosowania, dawki, czasu ekspozycji płodu na ich działanie, wieku płodowego dziecka oraz jego uwarunkowań genetycznych.

W okresie noworodkowym zespół odstawienia może wystąpić jako następstwo ekspozycji płodu na substancje zażywane przez kobietę w ciąży lub wiązać się z zakończeniem sto­sowania leków użytych w terapii noworodka. Najczęstszą przyczynę stanowi zażywanie leków lub substancji toksycznych w ciąży.

 Większość środków uzależniających prze­chodzi przez łożysko, wywierając określony wpływ na płód, który podobnie jak matka rozwija uzależnienie od substancji, zażywającje w sposób bierny. Skutki działania substan­cji uzależniających na płód mają charakter bezpośredni i pośredni. Wśród bezpośrednio działających obserwuje się: efekt teratogenny (gdy kobieta zażywa substancję teratogenną od początku ciąży w okresie organogenezy), zmiany w neurotransmiterach, nieprawidłowy wzrost i dojrzewanie płodu. Do efektów po­średnich (oddziaływanie substancji na kobietę ciężarną i pośrednio na płód) zalicza się: zaburzenie odżywienia płodu (niewydolność łożyska zaburzająca dostarczanie składników pokarmowych dla płodu oraz zły stan odżywie­nia kobiety), ryzyko zakażenia i uszkodzenia (brak opieki lekarskiej w ciąży, narażenie na przemoc, występowanie różnych chorób).

Stężenie we krwi płodu niektórych substancji jest większe od stężenia we krwi matki. Nagłe przerwanie dostawy substancji uzależniającej (spowodowane porodem) wywołuje u nowo­rodka objawy abstynencji.