szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 2011-01-10

W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Zakażenia szpitalne. Uwaga na Clostridium difficile

Wśród drobnoustrojów wywołujących zakażenia szpitalne ciągle pojawiają się nowe, których wcześniej nie zaliczano do tej grupy. Jednym z nich jest bakteria Clostridium difficile, uznawana w ostatnich latach za jedną z najczęstszych na świecie przyczyn infekcji szpitalnych.  

 
Bakteria Clostridium difficile jest bardzo rozpowszechniona w przyrodzie, bytuje w glebie oraz przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt. Należy do beztlenowych, zarodnikujących laseczek Gram-ujemnych, wytwarza dwie aktywne toksyny, które wywołują biegunkę (enterotoksyna A) i zapalenie jelita grubego (enterotoksyna B). 
 
Laseczki C. difficile występują w kale u ok. 3% populacji zdrowych dorosłych i u ok. 80% noworodków i niemowląt. Częstość izolacji tego drobnoustroju znacząco wzrasta u osób hospitalizowanych, zwłaszcza długotrwale, po zastosowaniu antybiotykoterapii, u pacjentów w podeszłym wieku i o osłabionej odporności.
 
Za przyczyny wzrostu zachorowań wywołanych C. difficile uznaje się narastanie oporności tego drobnoustroju na wiele antybiotyków i jego selekcję w przewodzie pokarmowym. Za antybiotyk wiążący się z najwyższym ryzykiem selekcji uznano cyprofloksacynę. Nie bez znaczenia dla rozwoju oporności jest też fakt, że C. difficile wytwarza zarodniki.
 
Zachowują one żywotność przez długi czas, liczony nawet w miesiącach, ponieważ są odporne na działanie czynników fizycznych i chemicznych, takich jak środki dezynfekcyjne, podwyższona temperatura, wysychanie itp. 
 
Zakażenie C. difficile może przebiegać pod postacią łagodnych biegunek, kończących się samowyleczeniem, lub rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego, które charakteryzuje się ostrym początkiem, nasiloną biegunką oraz kurczowymi bólami brzucha.
 
Objawy mogą mieć różne nasilenie: od dość łagodnej do ciężkiej biegunki z objawami toksemii, odwodnienia i zagrażającego życiu toksycznego rozdęcia okrężnicy. W jelicie grubym na powierzchni błony śluzowej tworzą się charakterystyczne białożółte błony rzekome, które można stwierdzić w badaniu endoskopowym.
 
Rozpoznanie i leczenie zakażenia
Metody stosowane w diagnostyce zakażenia to hodowla bakterii z kału, wykrywanie toksyn bakterii w kale za pomocą metod immunoenzymatycznych oraz badanie endoskopowe jelita grubego. W praktyce klinicznej znacznie mają szybkie testy diagnostyczne.
 
W diagnostyce należy brać pod uwagę różnicowanie z innymi chorobami jelita grubego oraz pamiętać, że stwierdzenie w kale pacjenta toksyn C. difficile bez innych objawów nie upoważnia do rozpoznania tego schorzenia. Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego rozpoznaje się, jeśli: pacjent oddał 6 nieuformowanych lub biegunkowych stolców w ciągu 36 godz., przyjmował antybiotyki w ciągu ostatnich 8 tygodni, poza tym nie stwierdza się żadnych innych przyczyn biegunki oraz podawanie metronidazolu lub wankomycyny przynosi dobry efekt terapeutyczny.
 
Leczenie zakażeń z udziałem C. difficile powinno być prowadzone z zastosowaniem metronidazolu lub glikopeptydów. Przed wdrożeniem metronidazolu, który w tym przypadku jest lekiem pierwszego rzutu, należy przerwać dotychczasową antybiotykoterapię. Metronidazol podaje się doustnie lub dożylnie w dawce 500 mg 4 razy na dobę przez 7–10 dni.
 
Do tej pory nie wykazano większej skuteczności formy parenteralnej nad doustną i odwrotnie. Nietolerancja lub niepowodzenie terapii metronidazolem skłania do zastosowania wankomycyny, którą podaje się również 4 razy na dobę w dawkach 125–500 mg.
 
Można również zastosować inny glikopeptyd – teikoplaninę; czas leczenia wynosi wówczas 7–14 dni. Opisywane są również szczepy C. difficile oporne na metronidazol lub wankomycynę. Pacjenci bezobjawowi nie powinni być leczeni.
 
Zasady profilaktyki
Zapobieganie zakażeniom C. difficile polega na przestrzeganiu następujących zasad:
*Prowadzenie racjonalnej antybiotykoterapii – terapia empiryczna powinna być stosowana tylko do uzyskania dodatniego wyniku badania mikrobiologicznego.
 
Następnie należy: zastosować antybiotyki zgodnie z antybiogramem, nie przedłużać antybiotykoterapii ponad zalecane schematy postępowania, nie podawać antybiotyków, jeśli nie stwierdza się objawów klinicznych zakażenia, a występuje kolonizacja. 
 
*Wykonywanie wczesnej diagnostyki mikrobiologicznej w kierunku C. difficile u wszystkich pacjentów z biegunką, którzy przyjmują lub przyjmowali antybiotyki w ciągu ostatnich 8 tygodni. Szczególnie zagrożeni są pacjenci, którzy otrzymali cyprofloksacynę, aminoglikozydy, cefalosporyny, klindamycynę, linkomycynę. Do diagnostyki najlepsze są szybkie testy wykrywające toksynę A i B, które dają wynik po kilkudziesięciu minutach. 
 
*Zastosowanie właściwego leczenia z użyciem metronidazolu lub wankomycyny. Warunkiem wyleczenia nie musi być uzyskanie ujemnych testów, a tylko poprawa stanu klinicznego, ponieważ u pacjentów może się wytworzyć stan nosicielstwa; nie podlegają wówczas leczeniu.
 
*Izolowanie pacjentów zakażonych. Powinni być umieszczani w osobnych salach, najlepiej z pełnym węzłem sanitarnym. Mogą być kohortowani. 
 
*Przestrzeganie procedur sanitarno-epidemiologicznych, zwłaszcza dotyczących mycia i dezynfekcji rąk, postępowania z czystą i brudną bielizną szpitalną oraz z dekontaminacją powierzchni i sprzętów szpitalnych. 
 
mgr Justyna Kaczor, Szpital Kliniczny nr 4 w Lublinie
 

Źródło: Magazyn Pielęgniarki i Położnej nr 03.2011
Autor: Justyna Kaczor
Data dodania: 2012-07-26 21:23:21
Data modyfikacji: 2014-11-24 11:39:12
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



Komentarze

Pytanko

mam takie pytanie. moja mama była ponad 3tyg w szpitalu i własnie zalapała tą bakterię. dostała antybiotyk Enterol, który ma brac dwa razy dziennie, Tardyferon Fol, KalipozProlongatum, Contix Pantoprazolum i inne na serce. odkąd wrocila do domu (juz mija tydzien) cokolwiek zje - ma biegunke i bole brzucha. Co mozna zrobic w takiej sytuacji?

REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.