szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 2011-01-10

W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Program edukacji zdrowotnej

Zapotrzebowanie na edukację zdrowotną wśród pacjentów z przewlekłą chorobą nerek jest bardzo duże. W jej organizowaniu znaczny udział powinny mieć pielęgniarki.

 

Od połowy marca 2008 r. w Klinice Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej w Gdańsku (obecnie Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego) realizowany jest autorski program edukacji pacjentów z PChN.

 

W celu określenia zapotrzebowania na edukację zdrowotną pacjentów z przewlekłą chorobą nerek personel pielęgniarski Kliniki Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych wyżej wymienionego szpitala przeprowadził badania ankietowe wśród pacjentów leczonych zachowawczo w Przyklinicznej Poradni Nefrologicznej.

 

W okresie od 1 kwietnia do 30 września 2008 r. badaniem objęto 120 pacjentów (59 K, 61 M, średni wiek 48 lat). W badaniu wykorzystano kwestionariusz anonimowej ankiety własnego projektu, zawierający 14 pytań zamkniętych.

 

Jak wynika z analizy odpowiedzi, aż 95% badanych jest zainteresowanych przebiegiem swojej choroby, a 67% poszukuje informacji na jej temat.

 

Tylko 28% wysoko ocenia poziom swojej wiedzy o PChN i aż 92% widzi potrzebę organizowania specjalnych spotkań edukacyjnych dla pacjentów z PChN, przy czym 74% chciałoby uczestniczyć w takich spotkaniach.

 

Najczęstszą przeszkodą uniemożliwiającą udział w pogadankach edukacyjnych jest wg ankietowanych odległość miejsca prowadzenia zajęć od miejsca zamieszkania. Połowa badanych widzi uzasadnienie dla spotkań edukacyjnych raz w miesiącu, 88% chciałoby otrzymywać materiały edukacyjne o chorobie.

 

Uznając, że zainteresowanie jest bardzo duże, opracowałyśmy program edukacji pacjentów z PChN.

 

Tematy zajęć edukacyjnych
Na zajęcia edukacyjne zapraszani są pacjenci Akademickiego Centrum Klinicznego leczeni w Przyklinicznej Poradni Nefrologicznej.

 

Szkolenie złożone jest z pięciu godzinnych seminariów (rozmów edukacyjnych) prowadzonych przede wszystkim przez personel pielęgniarski Oddziału Hemodializy i Medycyny Transplantacyjnej i Dializy Otrzewnowej, a także przez dietetyczkę oraz dwoje lekarzy nefrologów.

 

Spotkania edukacyjne organizowane są co tydzień (w każdy wtorek tygodnia), cyklicznie z wyłączeniem okresu letniego (lipiec i sierpień). Zapraszamy na nie wszystkich pacjentów z PChN (i ich rodziny), którzy chcą uczestniczyć w tych zajęciach.

 

Podczas rozmów edukacyjnych prowadzonych indywidualnie lub grupowo (10-12 osób) omawiane są następujące zagadnienia.

 

1. Uświadomienie istnienia (stałej obecności) własnej choroby. Zapoznanie z istotą choroby oraz objawami w poszczególnych okresach. Uświadomienie pojawienia się niedokrwistości nerkopochodnej, dostarczenie wiedzy nt. niedokrwistości pochodzenia nerkowego. Wskazanie korzyści wynikających ze stosowania leczenia preparatami stymulującymi erytropoezę.

 

2. Utrzymanie lub pomnożenie potencjału własnego zdrowia. Poznanie zasad samoopieki, dbałości o swój stan zdrowia, właściwego przyjmowania leków oraz stosowania innych działań profilaktycznych zwalniających postęp choroby. Uświadomienie konieczności oszczędzania własnych naczyń krwionośnych oraz dbałości o ich prawidłowe funkcjonowanie.

 

3. Przekazanie wiedzy na temat roli żywienia w terapii PChN, poznanie własnych potrzeb żywieniowych. Pomoc w zrozumieniu, dlaczego dieta pomaga w leczeniu choroby nerek i jakie są zasady zdrowej diety. Ocena stanu odżywienia, indywidualizacja planu leczenia żywieniowego. Poprawa współpracy w zakresie kontroli gospodarki wapniowo-fosforanowej. Prowadzenie dzienniczka żywieniowego (porady indywidualne).

 

4. Zapoznanie z możliwością wystąpienia chorób współistniejących. Dostarczenie wiedzy nt. zagrożeń rozwoju choroby sercowo-naczyniowej oraz omówienie najważniejszych czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca u pacjentów z PChN.

 

5. Wprowadzenie pacjenta w tematykę leczenia nerkozastępczego. Przekazanie wiedzy o powszechnie dostępnych metodach leczenia nerkozastępczego (hemodializa, CADO, wyprzedzający przeszczep nerki).

 

Metody i referencje
Zajęcia prowadzone są w bardzo zrozumiały i przestępny sposób, co sprzyja odbiorowi omawianych treści. Podczas rozmów edukacyjnych pacjent ma możliwość zadawania pytań. Jeżeli sytuacja tego wymaga, trudniejsze zagadnienia są powtarzane.

 

W rozmowach z pacjentami nie używa się terminologii medycznej. Cykl zajęć edukacyjnych kończy się ankietą sprawdzającą końcowe wyniki trudu poniesionego przez słuchaczy i nauczycieli.

 

W sytuacji gdy u pacjenta nasilają się objawy PChN i konieczne jest podjęcie decyzji o wyborze odpowiedniej metody leczenia nerkozastepczego, organizowane jest indywidualne szkolenie powtarzające ostatni etap programu.

 

Wtedy pacjent wraz z osobą bliską ma możliwość podjęcia świadomej decyzji dotyczącej dalszego leczenia.

 

Zajęcia realizowane są według określonego harmonogramu, zgodnie ze „Szczegółowym programem edukacji pacjentów z przewlekłą chorobą nerek” przeznaczonym dla pielęgniarek, lekarzy, dietetyków i psychologów zajmujących się opieką nefrologiczną.

 

Program ten został opracowany na podstawie „Ramowego modelu edukacji pacjentów z PChN” oraz „Zaleceń zespołu konsultanta krajowego w dziedzinie nefrologii dotyczących postępowania zachowawczego u chorych z PChN”.

 

Program edukacyjny został wydany w postaci broszury przez Fundację Rozwoju Pielęgniarstwa Nefrologicznego i Transplantologicznego z siedzibą w Gdańsku dzięki pomocy firmy ROCHE.

 

Wsparcie informacyjne w edukacji zdrowotnej pacjentów mogą stanowić również książki, przygotowane przez personel lekarski i pielęgniarski Kliniki Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych ACK Szpitala Akademii Medycznej w Gdańsku.

 

Są to: „Przewlekła choroba nerek – poradnik dla pacjentów i ich rodzin” (red. prof. Alicja Dębska-Ślizień, dr Ewa Król) i „Jak żyć z przeszczepioną nerką” (red. prof. A. Dębska-Ślizień, prof. Bolesław Rutkowski, prof. Zbigniew Śledziński).

 

Ich wydanie jest skorelowane z planem upowszechnienia edukacji zdrowotnej pacjentów, nastawianej na profilaktykę i opóźnienie odległych skutków PChN.

 

Opracowanie, wydanie i upowszechnienie jednolitych programów edukacyjnych przeznaczonych do szkolenia pacjentów z PChN z pewnością może przyczynić się do poprawy opieki i spowolnienia postępu choroby.

 

Jak pokazuje przykład ośrodka gdańskiego, w edukacji i poprawie jakości życia pacjentów kluczową rolę mogą odegrać pielęgniarki nefrologiczne.

 

Korzyści z edukacji dla pacjentów
Nadrzędnym celem wynikającym z prowadzania profesjonalnej edukacji zdrowotnej jest uzyskanie przez pacjentów wysokiego poziomu świadomości własnej choroby oraz szeroko pojęta neuroprotekcja, która pozwala powstrzymać progresję choroby i odsunąć w czasie jej odległe skutki.

 

Chory i jego rodzina, uczestnicząc w zajęciach edukacyjnych, mają możliwość poznania zasad dbałości o własne zdrowie, które rzutują przecież na samopoczucie, wystąpienie powikłań oraz oddalenie rozpoczęcia kosztownej terapii nerkozastępczej.

 

Nawiązanie bezpośredniego kontaktu pielęgniarki z pacjentem (i jego rodziną), omawianie ważnych dla nich zagadnień, związanych z zasadami leczenia i samoopieką, znacznie poprawia relacje interpersonalne, wpływa na wzajemne zaufanie.

 

Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że prowadzenie szkoleń właśnie przez pielęgniarki ma ogromne znaczenie w budowaniu nowego wizerunku naszego zawodu w społeczeństwie.

 

Potrzebny kontrakt na edukację
W Polsce zorganizowanie szeroko pojętej edukacji zdrowotnej pacjentów z PChN z wielu powodów nie jest sprawą łatwą.

 

Poważną przeszkodą do osiągnięcia sukcesu jest przełamanie stereotypów w postrzeganiu zawodu pielęgniarskiego przez lekarzy i niestety również przez sam personel pielęgniarski.

 

Nie bez znaczenia są niedobory personelu pielęgniarskiego oraz przyczyna zasadnicza: zbyt małe nakłady finansowe na ochronę zdrowia.

 

Jak wynika z badań wykonanych w 2007 r. przez Fundację Rozwoju Pielęgniarstwa Nefrologicznego i Transplantologicznego, aż 40% pielęgniarek nefrologicznych stale podnosi swoje kwalifikacje.

 

Programy studiów pielęgniarskich na poziomie licencjata i magistra oraz programy kursów i specjalizacji zawierają przedmioty z zakresu szeroko pojętej edukacji zdrowotnej.

 

Zatem pielęgniarki kończące studia i szkolenia podyplomowe są odpowiednio przygotowane i wykształcone do prowadzenia edukacji. Jednak nie zawsze potrafią wykorzystać swój potencjał intelektualny.

 

Może przyczyną jest brak wiary we własne kompetencje i brak odwagi niezbędnej do pokonywania trudności we wprowadzaniu zmian w tradycjonalizmie medycznym.

 

Od lat trwają dyskusje na temat korzyści wynikających z edukacji zdrowotnej, jednak za mało jest konkretnych działań, które szeroko wprowadziłyby tę usługę.

 

Z pewnością wymaga to zaangażowania całego zespołu terapeutycznego, ale przede wszystkim pielęgniarek, oraz pomocy i wsparcia ze strony lekarzy.

 

Nasz artykuł pokazuje przykład dobrej pracy zespołu terapeutycznego działającego w ACK Szpitala Uniwersytetu Medycznego w Gdańsku, z dobrym wykorzystaniem kompetencji pielęgniarek nefrologicznych.

 

Organizowanie zajęć edukacyjnych dla pacjentów z PChN jest realizowane w sposób ciągły, a program jest udoskonalany. Najbardziej istotne i zachęcające do dalszych działań jest zadowolenie pacjentów i pozytywne opinie z ich strony.

 

Satysfakcja zespołu edukującego z poniesionego trudu będzie pełniejsza, gdy dojdzie do podpisania umowy przez ACK Szpitala Uniwersytetu Medycznego w Gdańsku z Narodowym Funduszem Zdrowia na edukację zdrowotną w przewlekłej chorobie nerek.

 

Piśmiennictwo u autorek.
 

Beata Białobrzeska, Gabriela Magrian

Data dodania: 2010-02-19 10:22:56
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.