szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 2011-01-10

W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Zadania pielęgniarki. Jak zapobiegać otyłości u dzieci

Obecnie nadwagę stwierdza się u ok. 22% dzieci i młodzieży w Stanach Zjednoczonych, 6-15% dzieci w Europie i 2,5-12% w Polsce. Jest to skutek zmiany zachowań społecznych, polegającej na zwiększonym spożywaniu pokarmów i mniejszej aktywności fizycznej. Otyłością określa się nadmiar tkanki tłuszczowej w stosunku do beztłuszczowej masy ciała.   Profilaktyka najlepszą formą terapii Profilaktyką pierwotną i leczeniem dzieci z nadwagą lub nasiloną otyłością prostą powinni zajmować się lekarze pierwszego kontaktu, pielęgniarki i położne środowiskowe/rodzinne oraz pielęgniarki medycyny szkolnej. Współczesny model opieki pielęgniarskiej oparty jest na procesie pielęgnowania, który umożliwia samodzielne realizowanie holistycznej opieki nad pacjentem i jego rodziną. Zgodnie z nim w swojej diagnozie pielęgniarka powinna uwzględnić warunki kształtujące stan zdrowia ludności na danym terenie. W odniesieniu do dziecka będą to następujące dane: wykształcenie rodziców, struktura wiekowa danej populacji, średnia wiekowa, poziom świadomości społeczeństwa, występowanie chorób społecznych i uzależnień, typ rodziny (pełna, niepełna, wielodzietna), warunki środowiska lokalnego, uprzemysłowienie, poziom wiedzy zdrowotnej, źródło i poziom dochodów społeczności lokalnej, praca lub bezrobocie rodziców. W czasie przeprowadzanego wcześniej wywiadu pielęgniarka powinna uzyskać dane szczegółowe o rodzinie i otyłym dziecku. W zbiorze dotyczącym rodziny powinny się znajdować informacje o zdrowiu poszczególnych jej członków, zagrożeniach zdrowia, czynnikach ryzyka, zachowaniach zdrowotnych, sytuacji bytowej, podstawowych więziach rodzinnych, sytuacjach trudnych (np. konflikty, bezrobocie, rozwód, śmierć, choroba), poziomie wiedzy członków rodziny o zdrowiu i chorobie. W zbiorze dotyczącym otyłego dziecka powinny być zawarte informacje o cechach demograficznych i jego sytuacji społecznej (wiek, płeć, poziom wykształcenia), o podstawowych parametrach (masa ciała, wzrost, ciśnienie tętnicze, tętno, rodzaj otyłości), dotyczące sprawności poszczególnych narządów i układów (wzrok, słuch, mowa, zgryz, tarczyca, nogi, ręce, kręgosłup, rozwój umysłowy i fizyczny, oddawanie moczu i stolca, skóra), o schorzeniach występujących w przeszłości lub obecnie, o niepokojących stanach i objawach zgłaszanych przez członków rodziny, występowaniu uzależnień w wieku szkolnym (np. palenie tytoniu, alkohol, narkotyki u młodocianych), o chorobach występujących w rodzinie (otyłość, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze), dotyczące stosowanej diety i żywienia w okresie niemowlęcym.   Zadania pielęgniarki Zadania pielęgniarki szkolnej lub pracującej w poradni pediatrycznej są następujące: -Wykonywanie i interpretowanie testów przesiewowych, na podstawie których można zidentyfikować uczniów z nadwagą lub otyłością; określanie stopnia nadwagi; przeprowadzanie pomiarów wzrostu i wagi; porównywanie wyników pomiarów z normami siatki centylowej; opracowywanie i uzupełnianie karty samooceny ucznia/pacjenta. -Kierowanie do lekarza sprawującego opiekę nad otyłym uczniem. -Obejmowanie opieką pielęgniarską otyłych uczniów. -Zachęcanie uczniów i ich rodziców do podjęcia leczenia. -Organizowanie profilaktycznych badań lekarskich. -Prowadzenie czynnego poradnictwa z zakresu opieki pielęgniarskiej, ze szczególnym zwróceniem uwagi na problemy zdrowotne otyłych dzieci. -Prowadzenie indywidualnego poradnictwa na temat żywienia, pielęgnacji ciała i naturalnych preparatów leczniczych dla otyłych uczniów i ich rodziców, gdy uczeń nie jest objęty opieką lekarską. -Udział w planowaniu, realizacji i ocenie szkolnego programu edukacji zdrowotnej. -Edukacja dziecka i rodziny. Jest nieodłącznym elementem promocji zdrowia. Ma na celu zwiększenie świadomości otyłych dzieci i ich rodziców, dostarczenie wiedzy na temat: przyczyn i skutków otyłości, diety i aktywności fizycznej, kształtowanie umiejętności np. przygotowania posiłków niskoenergetycznych. Edukacja powinna prowadzić do zmiany postaw – i rozbudzenia potrzeby działania; ma kształtować umiejętność podejmowania decyzji i poczucie własnej wartości.  Edukacja zdrowotna jest podstawowym elementem leczenia otyłości i warunkiem jego skuteczności. Dotyczy rodziców i młodych pacjentów. Istnieją dwie metody jej prowadzenia: 1. Praca w grupie: wykorzystywana w edukacji rodziców lub starszej młodzieży. Organizuje się ją w poradni lub w szkole, prowadzący powinien mieć odpowiednie kwalifikacje. 2. Edukacja indywidualna: polega na indywidualnych spotkaniach z młodym pacjentem (w obecności lub bez rodziców). Jest czasochłonna, ale zapewnia podejście do dziecka uwzględniające cechy jego osobowości. -Promowanie zdrowego trybu życia. Pielęgniarka informuje rodziców o korzyściach płynących dla dziecka ze stosowania zdrowego i racjonalnego żywienia. Zwiększa świadomość i wiedzę uczniów o krótkotrwałych i długotrwałych szkodach zdrowotnych spowodowanych nadmierną masą ciała. Kształtuje nawyk codziennego ruchu. Zachęca do systematycznego udziału w lekcjach wychowania fizycznego, w dodatkowych zajęciach, takich jak gry zespołowe i aerobik. -Zapewnienie dziecku i jego rodzinie kontaktu i współpracy z nauczycielem wychowania fizycznego w szkole. Jego pomoc może spowodować przełom przez zmotywanie dziecka do podjęcia wysiłków w celu pozbycia się nadwagi. Warunkiem powodzenia jest: indywidualne traktowanie ucznia oraz jego problemu. Waro opracować indywidualny zestaw ćwiczeń na lekcjach wychowania fizycznego, dostosowany do aktualnych możliwości i kondycji ucznia. Można przejściowe zwolnić go z tych ćwiczeń, które narażają go na porażkę i ośmieszenie. Nauczyciel powinien pomóc w opanowaniu umiejętności wykonywania tych ćwiczeń; przygotować zestaw ćwiczeń do użytku domowego; zachęcić ucznia do uprawiania dyscyplin sportu, w których nadwaga nie jest przeszkodą. Kontakt z rodzicami ucznia w celu wzmocnienia pozytywnego, dwustronnego działania w celu utrzymania motywacji całej rodziny do wdrożenia zdrowego stylu życia zawsze jest pożądany. -Analizowanie pozycji otyłego ucznia w klasie; obserwowanie zachowań rówieśników w czasie lekcji. -Stwarzanie grupy wsparcia, zapraszanie do niej otyłych dzieci. -Kontrolowanie i uczenie samokontroli dziennego jadłospisu (założenia zeszytu samokontroli zjadanych produktów żywnościowych). Analizowanie diety i możliwości stosowania mniej kalorycznych produktów. -Rozwijanie u rodziców i dzieci poczucia odpowiedzialności za zdrowie. -Wdrażanie do samokontroli i samooceny wagi i postawy ciała.   Pielęgniarka środowiskowa Pielęgniarka środowiskowa współpracuje z pielęgniarką szkolną. Zakres jej kompetencji w medycynie szkolnej zależy od organizacji służby zdrowia na danym terenie. W pracy z pacjentem i jego rodziną pielęgniarka środowiskowa/rodzinna powinna szczególny nacisk położyć na uświadomienie, że otyłość jest chorobą, złożonym zespołem zaburzeń metabolicznych, które w konsekwencji mogą doprowadzić do: cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, wzrostu poziomu cholesterolu LDL i trójglicerydów, a obniżenia ochronnej frakcji HDL oraz przyspieszenia rozwoju miażdżycy. Swoje działania pielęgniarka powinna ukierunkować zwłaszcza na: -Pomoc w dokonaniu zmian w środowisku zewnętrznym, a więc przebudowę stylu życia dziecka: odpowiednią dietę (w uzgodnieniu z lekarzem), zmianę sposobu spędzania wolnego czasu z wypoczynku biernego na czynny, zmianę zainteresowań, podjęcie szczególnych zadań życiowych. -Przedstawienie pacjentowi i jego rodzinie możliwości oddziaływań psychoterapeutycznych, edukacyjnych, treningu osobowościowego. -Poinformowanie o możliwościach zmniejszenia łaknienia za pomocą leków hamujących apetyt. -Systematyczne kontrolowanie masy ciała otyłego dziecka w przychodni i obserwowanie zmian jej wartości . Możliwość założenia grup dyspanseryjnych. Pielęgniarka środowiskowa powinna pomagać pielęgniarce szkolnej w realizacji jej obowiązków, zwłaszcza w zakresie informowania rodziców o stanie zdrowia ich dziecka, w kierowaniu postępowaniem poprzesiewowym oraz w edukacji zdrowotnej. Dzieci z powikłaną otyłością II i III stopnia, otyłością wtórną, nie reagujące na leczenie, prowadzone przez swojego lekarza rodzinnego, muszą zgłosić się do poradni specjalistycznej, na przykład endokrynologicznej.     Anna Stefanowicz, studentka I roku pielęgniarstwa studiów magisterskich uzupełniających dr n. med. Halina Kamińska kierownik Samodzielnej Pracowni Pielęgniarstwa Pediatrycznego, AM w Gdańsku   Piśmiennictwo 1.American Academy of Pediatrics, Committee on Nutrition: Prevetion of pediatric overweight and obesity. Pediatrics 2003, 112, 2, 424–430. 2.Daniels S. R., Arnett D. K., Eckel R. H. i wsp.: Overweight in children and adolescents. Circulation 2005, 111, 1999–2012. 3.Kawczyńska–Butrym Z.: Pielęgniarstwo rodzinne: teoria i praktyka. Centrum Edukacji Medycznej, Warszawa 1997. 4.Kocyba-Matyja K., Matyja M., Dygoń A.: Aspekty współpracy lekarza rodzinnego i pielęgniarki rodzinnej w zakresie wybranych problemów w podstawowej opiece zdrowotnej. Problemy Medycyny Rodzinnej 2004, 6, 1, 35–43. 5.Księżopolska A., Komorowska W., Gołębiewski M. i wsp.: Nadmierna masa ciała u dzieci w wieku szkolnym. Ann. Acad. Med. Gedan. 1991, 21, 147–153. 6.Małecka–Tendera E.: Otyłość w wieku rozwojowym. Standardy Medyczne 2001, 21–23. 7.Oblacińska A., Woynarowska B.: Otyłość. Jak leczyć i wspierać dzieci i młodzież. Instytut Matki i Dziecka, Zakład Pediatrii Społecznej Medycyny Szkolnej. Warszawa 1995. 8.Oblacińska A., Wrocławska M., Woynarowska B.: Częstość występowania nadwagi i otyłości w populacji w wieku szkolnym w Polsce oraz opieka zdrowotna nad uczniami z tymi zaburzeniami. Ped. Pol. 1997, 74, 241-245. 9.Szadkowska A., Bodalski J.: Otyłość u dzieci i młodzieży. Przewodnik Lekarza 2003, 6, 9, 54–58. 10.Wiatrek M.: Edukacja medyczna w Szkole Promującej Zdrowie. www.kalety.pl/publikacja3.htm  

Autor: Anna Stefanowicz, Halina Kamińska
Data dodania: 2008-07-09 14:27:38
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.